सेकंड हँड दुचाकी किंवा चारचाकी वाहन खरेदी करताना केवळ वाहनाची किंमत आणि बाह्यरूप पाहणे पुरेसे नाही. वाहनाची कागदपत्रे, अपघाताचा इतिहास, इंजिनची स्थिती आणि मालकी हस्तांतरण याची योग्य तपासणी केल्यास भविष्यातील आर्थिक व कायदेशीर अडचणी टाळता येतात. वापरलेले वाहन खरेदी करण्यापूर्वी आरसी बुक, विमा, पीयूसी प्रमाणपत्र, वाहनाचा चेसिस व इंजिन क्रमांक यांची प्रत्यक्ष वाहनाशी पडताळणी करणे महत्त्वाचे आहे. वाहनावर कर्ज किंवा हायपोथिकेशन आहे का, दंड किंवा अन्य प्रलंबित प्रकरणे आहेत का, याचीही खात्री करावी. विक्रेत्याच्या नावावरच वाहनाची नोंद आहे का, हे तपासून अधिकृत पद्धतीने मालकी हस्तांतरणाची प्रक्रिया पूर्ण करावी.
वाहनाच्या बाह्य भागावर नवीन रंगकाम किंवा डेंटिंग करून जुने नुकसान लपविलेले नाही ना, हेही पाहणे आवश्यक आहे. विशेषत: चारचाकी वाहनाच्या चेसिस, बॉडी पॅनेल, एअरबॅग, टायर आणि ब्रेकची स्थिती तपासावी. दुचाकीमध्ये इंजिनमधून असामान्य आवाज येतो का, धूर निघतो का, गिअर व क्लच व्यवस्थित काम करतात का, याची चाचणी घ्यावी. शक्य असल्यास वाहन खरेदी करण्यापूर्वी अनुभवी मेकॅनिककडून संपूर्ण तपासणी करून घ्यावी.
कमी किमतीच्या आमिषाला बळी पडू नका
बाजारभावापेक्षा असामान्यरीत्या कमी किमतीत वाहन उपलब्ध असल्यास त्यामागील कारण समजून घेणे गरजेचे आहे. अपघातग्रस्त वाहन, मोठ्या दुरुस्तीची गरज असलेले वाहन किंवा कागदपत्रांमध्ये अडचण असलेले वाहन स्वस्तात देण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो. त्यामुळे केवळ स्वस्त किंमत पाहून निर्णय न घेता वाहनाची संपूर्ण तपासणी, कागदपत्रांची पडताळणी आणि मालकी हस्तांतरण पूर्ण झाल्यानंतरच व्यवहार करणे सुरक्षित ठरते.
१. आरसी आणि मालकी तपासा
वाहनाची मूळ आरसी, नोंदणी क्रमांक आणि वाहनमालकाचे नाव तपासा. विक्रेत्याची ओळख कागदपत्रांशी जुळते का, हेही पाहणे महत्त्वाचे आहे.
२. विमा आणि पीयूसी तपासा
वाहनाचा विमा वैध आहे का, पीयूसी प्रमाणपत्र उपलब्ध आहे का आणि विम्याच्या कागदपत्रांमध्ये वाहनाची माहिती योग्य आहे का, याची खात्री करा.
३. वाहनावर कर्ज किंवा दंड आहे का ते पाहा
वाहनावर कोणतेही हायपोथिकेशन/कर्ज बाकी आहे का, तसेच वाहतूक नियमांचे दंड किंवा इतर प्रलंबित बाबी आहेत का, याची पडताळणी करावी.
४. इंजिन आणि वाहनाची तांत्रिक तपासणी करा
इंजिनमधून असामान्य आवाज, धूर, तेलाची गळती, क्लच-गिअर, ब्रेक, सस्पेन्शन, टायर आणि एसीची स्थिती तपासा. शक्य असल्यास विश्वासू मेकॅनिककडून वाहनाची तपासणी करून घ्या.
५. अपघाताचा इतिहास जाणून घ्या
वाहनाला मोठा अपघात झाला आहे का, बॉडीचे पार्ट बदलले आहेत का किंवा चेसिसला नुकसान झाले आहे का, याची माहिती घ्या. केवळ चमकदार पेंट पाहून वाहन चांगले आहे असे समजू नका.
६. टेस्ट ड्राइव्ह घेणे आवश्यक
वाहन चालवून ब्रेक, स्टिअरिंग, गिअर, क्लच, इंजिनचा आवाज आणि वाहनाची स्थिरता तपासा. चारचाकी असल्यास रिव्हर्स, पार्किंग सेन्सर/कॅमेरा आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक सुविधा देखील तपासा.
७. व्यवहार आणि मालकी हस्तांतरण पूर्ण करा
खरेदी-विक्रीची पावती किंवा करार करूनच पैसे द्या. वाहनाची मालकी अधिकृतपणे आपल्या नावावर हस्तांतरित झाल्याची खात्री करा. विमा आणि आवश्यक कागदपत्रांचे हस्तांतरणही वेळेत पूर्ण करा.
खरेदीदारांसाठी खास सूचना
”स्वस्त मिळतेय” म्हणून घाई करू नका; वाहनाची कागदपत्रे आणि तांत्रिक स्थिती तपासल्यानंतरच व्यवहार करा.
विक्रेत्यांनीही लक्षात ठेवा
वाहन विकल्यानंतर केवळ चावी आणि कागदपत्रे देऊन थांबू नका. मालकी हस्तांतरणाची प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे का, याची खात्री करून संबंधित कागदपत्रे जतन करून ठेवा.
